බ්රිතාන්යයේ කම්කරු පක්ෂය (Labour Party) 1924 දී ප්රථම වරට බලයට පත්වීම ලංකාව වැනි යටත් විජිතවල දේශපාලන ගමන්මග කෙරෙහි තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කළේය. බ්රිතාන්යයේ ඇති වූ මෙම දේශපාලන වෙනසට සෘජුවම බලපෑවේ පළමු ලෝක යුද්ධයේ ප්රතිඵලයි. 1918 දී යුද්ධයට දායක වූ සාමාන්ය ජනතාවගේ ඉල්ලීම මත, වයස අවුරුදු 21ට වැඩි සියලුම පිරිමින්ට සහ වයස 30ට වැඩි දේපළ හිමි කාන්තාවන්ට ඡන්ද බලය ලබා දෙන ලදී. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඡන්දදායකයන් සංඛ්යාව මිලියන 8 සිට මිලියන 21 දක්වා ඉහළ ගියේය. අලුතින් එක් වූ මෙම මිලියන සංඛ්යාත වැඩකරන පන්තියේ ජනතාවගේ ස්වභාවික තේරීම වූයේ කම්කරු පක්ෂයයි. මීට අමතරව 1917 රුසියානු විප්ලවය සහ ලෝකය පුරා පැතිර ගිය සමාජවාදී රැල්ල ද බ්රිතාන්යයට බලපෑවේය.
බ්රිතාන්යයේ එතෙක් බලය හෙබවූ කොන්සර්වේටිව් (Conservative) පක්ෂය අධිරාජ්යය දැඩිව පාලනය කළ යුතු බව විශ්වාස කළද, කම්කරු පක්ෂය යටත් විජිතවාසීන්ට "ස්වයං පාලනය" (Self-determination) ලබා දිය යුතු බවට වඩාත් ලිහිල් මතයක් දැරීය. කම්කරු පක්ෂයේ නායකයන් විශ්වාස කළේ බ්රිතාන්යය යටත් විජිත පාලනය කළ යුත්තේ "ස්වාමියෙකු" ලෙස නොව "භාරකරුවෙකු" ලෙස බවයි.
1927 නොවැම්බර් 13 වන දින ඩොනමෝර් සාමිවරයා ප්රමුඛ සිව් පුද්ගල කොමිසම ලංකාවට පැමිණියේය. ඔවුහු මාස හතරකට ආසන්න කාලයක් දිවයින පුරා සංචාරය කරමින් දේශපාලන පක්ෂ, ආගමික සංවිධාන සහ පුද්ගලයන් 140 කට අධික පිරිසකගෙන් සාක්ෂි විමසූහ. පොන්නම්බලම් රාමනාදන්, සර් ජේම්ස් පීරිස් වැනි ලංකා ජාතික සංගමයේ නායකයන් ඉල්ලා සිටියේ බ්රිතාන්යයේ "වෙස්ට්මිනිස්ටර්" ආකෘතියේ පාලන ක්රමයක් සහ වැඩි බලතල සහිත ව්යවස්ථාදායකයකි. එහෙත් සර්වජන ඡන්ද බලය ලබා දීමට ඔවුහු කැමැත්තක් නොදැක්වූහ. ඔවුන්ගේ තර්කය වූයේ ඡන්ද බලය හිමිවිය යුත්තේ උගත්, දේපළ හිමි පිරිසට පමණක් බවයි. එහෙත් ඒ.ඊ. ගුණසිංහ මහතා කොමිසම හමුවේ නිර්භයව කියා සිටියේ ලංකාවේ සාමාන්ය කම්කරුවාට සහ ගොවියාට ද ඡන්ද අයිතිය හිමිවිය යුතු බවයි. ප්රභූන්ගේ දැඩි විරෝධය මැද සර්වජන ඡන්ද බලය වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ප්රධානතම ස්වදේශික හඬ මෙය විය.
1928 දී ලන්ඩනයේ පැවති බ්රිතාන්ය අධිරාජ්යයේ කම්කරු සමුළුවට සහභාගී වූ ගුණසිංහ මහතා, එහිදී බ්රිතාන්ය කම්කරු පක්ෂ නායකයන් හමු වී ලංකාවට සර්වජන ඡන්ද බලය ලබා දීම සඳහා ඔවුන්ගේ සහාය ඉල්ලා සිටියේය. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස බ්රිතාන්ය කම්කරු පක්ෂය ලංකාවේ ව්යවස්ථා ප්රතිසංස්කරණ සඳහා කොන්දේසි විරහිතව සහාය දැක්වීය. ඩොනමෝර් වාර්තාව ක්රියාත්මක වන විට බ්රිතාන්යයේ යටත් විජිත ලේකම්වරයා වූයේ කම්කරු පක්ෂයේ න්යායාචාර්යවරයෙකු වූ සිඩ්නි වෙබ් (Lord Passfield) ය. ලංකාවේ ඉංග්රීසි උගත් ප්රභූන් සර්වජන ඡන්ද බලයට විරුද්ධ වෙද්දී, සිඩ්නි වෙබ් මහතා එය ලංකාවට ලබා දිය යුතුම බවට දැඩි ස්ථාවරයක සිටියේය. ඡන්ද බලය ලබා දීම හරහා ලංකාවේ වැඩකරන ජනතාවට සහ ගැමි ජනතාවට තම අයිතීන් දිනා ගැනීමට හැකි වන බව ඔහු විශ්වාස කළේය.
ඩොනමෝර් ආණ්ඩු ක්රමය යටතේ පැවති ප්රථම මැතිවරණය 1931 දී පැවැත්වුණි. සර්වජන ඡන්ද බලය ලැබීමත් සමඟ මුළු ඡන්දදායකයන් සංඛ්යාවෙන් 70%කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් සිංහල බෞද්ධයෝ වූහ. 1931 වන තෙක් රාජ්ය මන්ත්රණ සභාවේ අසුනක් ලබා ගැනීම සඳහා තරඟ වදින්නෙකු ආමන්ත්රණය කළ යුතු වූයේ ප්රභූ යැයි සම්මත, ධනවත්, ඉංග්රීසි කතා කරන ඉතා ස්වල්ප දෙනෙකුට පමණි. මෙම ඡන්දදායකයෝ බොහෝ විට අධිරාජ්ය ගැති "කළු සුද්දෝ" වූහ. එබැවින් ඡන්ද අපේක්ෂකයෝ ද ඒ මඟම ගත්තෝ වූහ. නමුත් 1931 දී මෙම තත්ත්වය උඩුයටිකුරු විය.
1931 වන විට මෙරට පොදු ජනතාවගේ චින්තනය හැඩගැසී තිබුණේ 1860 තරම් ඈත කාලයක සිට ආරම්භ වී ක්රමිකව නැගී ආ බෞද්ධ ආගමික පුනර්ජීවනයේත්, ඉන් පසුව එහිම විකාශනයක් ලෙස ඉස්මතු වූ සිංහල බෞද්ධ ජාතික ව්යාපාරයේත් අක්මුල් මතය. එහෙත් 1931 වන විට මෙරට දේශපාලනඥයන් අතිබහුතරයකගේ චින්තනය ඉහත පැහැදිලි කරන ලද පොදුජන විඥානයට කිසිසේත්ම සමානුරූපී නොවීය. චින්තනයෙන් පමණක් නොව හැසිරීම, කතාබහ, කෑමබීම, ඇඳුම් පැලඳුම් යනාදී සියලු අංගයන්ගෙන් ඔවුහු පොදු ජනතාවගෙන් දුරස්ථ වූහ. 1931 සර්වජන ඡන්දය ඔස්සේ ඇති වූ ප්රධානතම විපර්යාසය වූයේ, දේශපාලනඥයාට සිය ඡන්දදායකයාට සමීප වීම සඳහා සිය ඇවතුම් පැවතුම් වෙනස් කර ගැනීමට සිදු වීමයි.
ඩී.බී. ජයතිලක, ඊ.ඩබ්. පෙරේරා වැනි සිංහල බෞද්ධ ජාතික ව්යාපාරය තුළ ඒ වන විටත් පරිණතව සිටි නායකයන් කිහිප පළක් මෙන්ම ඒ.ඊ. ගුණසිංහ, එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක, සී.ඩබ්.ඩබ්. කන්නංගර වැනි තරුණ හා ජවසම්පන්න නායකයන් කිහිප දෙනෙකුගෙන් ද 1931 රාජ්ය මන්ත්රණ සභාව සමන්විත විය.
1931 මැතිවරණය යාපනය තරුණ සංගමය විසින් වර්ජනය කරන ලද බව මෙහිදී මතක තබා ගත යුතු තවත් වැදගත් කරුණකි. යාපනය තරුණ සංගමය ඉන්දියාවේ "ස්වරාජ්" (Swaraj) හෙවත් පූර්ණ නිදහස පිළිබඳ මතවාදයෙන් දැඩි ලෙස පෝෂණය වී තිබුණි. බ්රිතාන්යයන් ලබා දෙන "අර්ධ දේශපාලන සහන" භාර නොගත යුතු බවත්, පූර්ණ නිදහස ලැබෙන තුරු රාජ්ය පාලනයට හවුල් නොවිය යුතු බවත් ඔවුහු තීරණය කළහ.
යාපනය තරුණ සංගමයේ මෙම තීරණය ආරම්භයේදී ඉතා බලපෑම් සහගත බව පෙනුණත්, එහි දිගුකාලීන ප්රතිඵලය එම සංගමයටත්, පොදුවේ රටටත් යහපත් නොවීය. ඉන් එම සංගමයට සිදු වූ බලපෑම වූයේ ඉතා කෙටි කලක් තුළ එය ඛාදනය වීමට මාර්ගය විවෘත වීමයි. රටට සිදු වූ අයහපත වූයේ යාපනය තරුණ සංගමය ඉටු කළ ප්රගතිශීලී භූමිකාව නිම වීමත් සමඟ, ඒ තුළින් නිර්මාණය වූ රික්තකයට ජාතිවාදී බලවේග ඇතුළු වීමයි.
1931 රාජ්ය මන්ත්රණ සභාවේ මොරවක කොට්ඨාසය නියෝජනය කරමින් පත් වූයේ දොස්තර එස්.ඒ. වික්රමසිංහයි. ඔහු විදේශ අධ්යාපනය ලැබූ දේශීය ධනපති පන්තියේ දෙවන පරම්පරාවට අයත් විය. මින් පළමු පරම්පරාව අධිරාජ්ය ගැති ධනේශ්වර ක්රමය තදින් වැළඳගත්තේ යම් සේද, මෙම දෙවන පරපුර ඉතා තදින් ධනේශ්වර විරෝධී මාක්ස්වාදයට ආශක්ත විය. ලංකාවේ රාජ්ය මන්ත්රණ සභාව නියෝජනය කළ පළමු මාක්ස්වාදියා වූයේ දොස්තර වික්රමසිංහයි.
දොස්තර වික්රමසිංහ එලෙස රාජ්ය මන්ත්රණ සභාවට තේරී පත් වන විට පිලිප් ගුණවර්ධන, එන්.එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වැනි තවත් මාක්ස්වාදීන් රාශියක් ඒ වන විටත් කොළඹ දකුණ තරුණ සංගමය සහ කොළඹ උතුර තරුණ සංගමය වැනි සංවිධාන ඔස්සේ ක්රියාකාරී වෙමින් සිටියහ. මොවුහු වඩාත් ජාත්යන්තරවාදී වූ අතර ආසියාවේ, යුරෝපයේ සහ ඇමරිකාවේ මාක්ස්වාදී ව්යාපාර සමඟ සෘජු හා සමීප සම්බන්ධතා ගොඩනගාගෙන සිටියහ. මේ සියලු දෙනා පොදු වේදිකාවක් මතට කැඳවනු ලැබුවේ 1933 දී ඇරඹි සූරියමල් ව්යාපාරය මගිනි.
පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, යුද්ධයෙන් මියගිය බ්රිතාන්ය සොල්දාදුවන් අනුස්මරණය කිරීම සඳහා නොවැම්බර් 11 වන දින "පොපි මල" විකිණීම ලංකාව තුළ ද ආරම්භ විය. පොපි මල් විකිණීමෙන් ලැබෙන මුදල් යැවුණේ බ්රිතාන්යයේ සිටින යුද හමුදා සාමාජිකයන්ගේ සුභසාධනය සඳහාය. ලංකාවේ දහස් ගණනක් යුද පීඩිතයන් සහ දුප්පත් ජනතාව සිටියදී මෙරට මුදල් මෙසේ විදේශගත කිරීම ගැන උගත් තරුණ පිරිස් අතර දැඩි විරෝධයක් ගොඩනැගුණි. 1931 දී ඒලියන් පෙරේරා (Aelian Perera) මහතා විසින් පොපි මල වෙනුවට දේශීය "සූරිය මල" පැළඳිය යුතු බවට යෝජනා කළ ද එය මුලදී එතරම් සාර්ථක වූයේ නැත. 1933 දී එවකට කොළඹ දකුණ තරුණ සංගමයේ සභාපතිනිය වූ ඩොරීන් යං (Doreen Young) මහත්මියගේ (පසුව දොස්තර එස්.ඒ. වික්රමසිංහ මහතාගේ බිරිඳ) මූලිකත්වයෙන් සූරියමල් ව්යාපාරය නැවත පණගැන්විණි. ඔවුන්ගේ ප්රධාන අරමුණ වූයේ "ලංකාවේ මුදල් ලංකාවේම රඳවා ගැනීම සහ දේශීය පීඩිතයන්ට උදව් කිරීම" යන්නයි.
සූරියමල් ව්යාපාරය හුදෙක් මලක් විකිණීමේ ව්යාපාරයක් නොව, එය බ්රිතාන්ය විරෝධී මතවාදය ගම් මට්ටමට ගෙන ගිය මෙවලමක් විය. බුදුන්ට මල් පූජා කිරීමේදී භක්තිමත් වූ බෞද්ධ ජනතාව විසින් සූරියමල ද ඉතා බැතිමත්ව භාර ගන්නා ලදී. සූරියමල් ව්යාපාරය හා සම්බන්ධ වූ ග්රාමීය නායකයෝ මාක්ස්වාදය පිළිබඳ අවබෝධයකින් තොරව ඊට සම්බන්ධ වූහ. නමුත් මාක්ස්වාදීන් වූ සූරියමල් ව්යාපාරයේ නියමුවන් කෙරෙහි මෙම ග්රාමීය ක්රියාකාරීහු ගෞරව සම්ප්රයුක්ත වූහ. අධිරාජ්යවාදයට එරෙහි සිංහල බෞද්ධ ජාතික බලවේගය බිම් මට්ටමේ දෘශ්යමාන නොවූ පසුබිමක, එම රික්තකය සූරියමල් ව්යාපාරයේ ග්රහණයට නතු විය.
එන්.එම්, පිලිප්, කොල්වින් සහ දොස්තර වික්රමසිංහ වැනි තරුණයෝ සූරිය මල් විකුණමින් රට පුරා ගම්වලට ගියහ. තරුණ බෞද්ධ භික්ෂූන් රාශියක් මෙම ව්යාපාරය සමඟ අත්වැල් බැඳගත්හ. ශාස්ත්රීය අධ්යාපනයේ නියුතුව සිටි මෙම තරුණ භික්ෂූහු ක්රමයෙන් මාක්ස්වාදය හදාරන්නටත්, එහි සංකල්ප බෞද්ධ හරයන් සමඟ ගළපන්නටත් පෙළඹුණහ.
සූරියමල් ව්යාපාරයේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය වූයේ මැලේරියා වසංගතයයි. 1934-35 සමය තුළ සූරියමල් ව්යාපාරයෙන් එකතු වූ මුදල් සහ ශ්රම දායකත්වය භාවිතා කරමින් ඔවුහු ලෙඩ වූ ගොවි ජනතාවට බත්, බෙහෙත් සහ රෙදිපිළි ලබා දුන්හ. රාජ්ය මන්ත්රණ සභාවේ සිටි ප්රභූ නායකයන් වසංගතය පාලනයට අපොහොසත් වෙද්දී, සූරියමල් ක්රියාකාරීන් ජනතාව අතරට ගොස් වැඩ කිරීම නිසා ඔවුන්ට විශාල පිළිගැනීමක් ලැබුණි. සූරියමල් ව්යාපාරය හරහා ගොඩනැගුණු මෙම ජාලය සහ ජනතා පදනම, 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) පිහිටුවීමට ප්රධාන පදනම විය. මෙය අප විසින් විග්රහ කරනු ලබන්නේ, ධර්මපාලතුමාගෙන් පසු ජාතික ව්යාපාරයට හිමිව තිබූ "අධිරාජ්ය විරෝධී" භූමිකාව වාමාංශිකයන් අතට පත්වීමක් වශයෙනි.
සමසමාජ පක්ෂය ලැබූ විශාලතම ජයග්රහණයක් වූයේ උගත් තරුණ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සහාය ලබා ගැනීමට හැකි වීමයි. බුදුදහමේ එන සමාජ සාධාරණත්වය සහ මාක්ස්වාදයේ එන පන්ති පීඩනය පිටුදැකීම අතර සමානකම් ඇතැම් භික්ෂූහු දුටුවහන්හ. යක්කඩුවේ ප්රඥාරාම හිමි සහ වල්පොළ රාහුල හිමි වැනි හිමිවරුන්ගේ පසුකාලීන රැඩිකල් චින්තනයට මෙම මුල්කාලීන වාමාංශික බලපෑම වක්රව දායක විය. මෙහිදී උඩකැන්දවල සිරි සරණංකර හිමියන් අනගාරික ධර්මපාලතුමාගේ සමීපතමයෙකු වූ බවත්, උන්වහන්සේගේ අධ්යාපන කටයුතු සඳහා ධර්මපාලතුමාගේ අනුග්රහය වැදගත් වූ බවත් සිහිපත් කළ යුතුය.
මෙරට සිංහල බෞද්ධ ජන සමාජයේ මතවාද සකස් කළ ප්රධාන පිරිස වූ ස්වභාෂා ගුරුවරුන්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් සමසමාජ පක්ෂය හා එක් වූහ. ලංකා ජාතික සංගමයේ ප්රභූන්ගේ "නිවට සහ යාදිනි" ප්රතිපත්තියට වඩා, පූර්ණ නිදහස ඉල්ලූ වාමාංශිකයන්ගේ හඬට මෙම ගුරුවරු ඇලුම් කළහ. එන්.එම්, පිලිප් සහ කොල්වින් වැනි නායකයන්ගේ ඉහළ උගත්කම සහ සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාව ඇමතීමේ හැකියාව ගුරු පරපුර අතර ඔවුන්ට ගෞරවයක් ලබා දුන්නේය.
ගමේ පන්සලෙන් පසුව තීරණාත්මක සමාජ නායකත්වයක් දැරූ දේශීය වෙද මහත්වරු ද වාමාංශික ව්යාපාරය වටා රොක් වූහ. මැලේරියා වසංගතය සමයේදී සමසමාජ ක්රියාකාරීන් ගම්වලට ගොස් කළ සේවය දෙස බලන විට, ගමේ වෙද මහතා සහ වාමාංශික තරුණයා අතර මනා සම්බන්ධීකරණයක් ගොඩනැගුණි. මෙය සිංහල බෞද්ධ ජාතික ව්යාපාරයේ ප්රභූ නියෝජනය සතු වූ ග්රාමීය බලය අභියෝගයට ලක් කළ අවස්ථාවකි. ධර්මපාලතුමාගේ අනුගාමිකයන් වූ නමුත්, එවකට සිටි ඩී.එස්. සේනානායක වැනි නායකයන්ගේ දේශපාලන භාවිතය ගැන කලකිරී සිටි රැඩිකල් ජාතිකවාදීන් පිරිසක් ද සමසමාජ පක්ෂයට එක් වූහ.
1935 දී සමසමාජ පක්ෂය ස්ථාපිත කරන විට පක්ෂයේ මූලික ප්රතිපත්ති ප්රකාශය සකස් කිරීමේදී සහ මාක්ස්වාදී දෘෂ්ටිවාදය ගොඩනැගීමේදී ප්රධාන මෙහෙයවීම සිදු කළේ පිලිප් ගුණවර්ධන විසිනි. ඔහුගේ පියා වූ දොන් ජැකෝලිස් ගුණවර්ධන (බොරළුගොඩ රාලහාමි) 1915 කෝලහාල සමයේ බ්රිතාන්යයන් විසින් මරණ දඬුවමට නියම කළ සිංහල බෞද්ධ නායකයෙකි. ඔහු ධර්මපාලතුමාගේ සමීපතමයෙකි. ධර්මපාලතුමාගේ උපදෙස් මත හෙතෙම සීතාවක ප්රදේශයේ බෞද්ධ පාසල් සහ විහාරස්ථාන නගා සිටුවීමට පෞද්ගලික ධනය වැය කළේය. මෙය ධර්මපාලතුමාගේ "සිංහල බෞද්ධ පුනරුද" වැඩපිළිවෙළේම කොටසක් විය. බොරළුගොඩ රාලහාමිගේ මෙම "රැඩිකල් ජාතිකවාදී" පසුබිම, ඔහුගේ පුත් පිලිප් ගුණවර්ධන මහතා පසුකාලීනව මාක්ස්වාදියෙකු වුවද සිංහල බෞද්ධ ජනතාව අතර "අපේ කෙනෙකු" ලෙස පිළිගැනීමට ප්රධාන හේතුව විය. ධර්මපාලතුමාගේ "සිංහල බෞද්ධයා" පුවත්පත සහ ඔහුගේ ආගමික පුනරුද ව්යාපාරය සමඟ සමීපව සිටි රැඩිකල් භික්ෂූන් වහන්සේලා රැසක් සමසමාජ පක්ෂයට සහාය දුන්හ.
1935 දී සමසමාජ පක්ෂය ආරම්භ කරන විට එහි එකම රාජ්ය මන්ත්රණ සභිකයා වූ දොස්තර එස්.ඒ. වික්රමසිංහ ද සිය යොවුන් වියේදී ධර්මපාලතුමා විසින් පෝෂණය කරන ලද සිංහල බෞද්ධ ජාතික ව්යාපාරයේ ආභාසය ලැබූවෙකු ලෙස සඳහන් කළ හැකිය. දොස්තර වික්රමසිංහගේ පියා වූ දොන් කරෝලිස් වික්රමසිංහ මහතා දකුණු පළාතේ ප්රකට බෞද්ධ නායකයෙකු වූ අතර, ධර්මපාලතුමාගේ අමධ්යප ව්යාපාරයට සෘජුවම සම්බන්ධ වී ක්රියා කළ අයෙකි. තරුණ වික්රමසිංහ සිය පියා සමඟ එක්ව ගම් මට්ටමින් මත්පැන් විරෝධී රැස්වීම් සංවිධානය කිරීමට සහ ධර්මපාලතුමාගේ "සිංහල බෞද්ධයා" පුවත්පතේ පණිවිඩය ගෙන යාමට දායක විය. ඔහු සිය නිවස අවට ප්රදේශයේ දේශීය සංස්කෘතියට පටහැනි බටහිර සිරිත් විරිත්වලට එරෙහිව තරුණයන් සංවිධානය කළ බව සඳහන් වේ. ඔහු සිය මූලික අධ්යාපනය ලැබුවේ ගාල්ලේ මහින්ද විද්යාලයෙනි. මහින්ද විද්යාලය යනු එකල බෞද්ධ පුනරුද ව්යාපාරයේ කේන්ද්රස්ථානයකි. එහි විදුහල්පතිවරයා වූයේ ධර්මපාලතුමාගේ සමීපතම මිතුරෙකු වූ එෆ්.එල්. වුඩ්වර්ඩ් (F.L. Woodward) මහතාය. වුඩ්වර්ඩ් මහතා යටතේ වික්රමසිංහ මහතා බෞද්ධ දර්ශනය සහ ජාතික අභිමානය පිළිබඳ දැඩි ලෙස පෝෂණය විය. ධර්මපාලතුමා මහින්ද විද්යාලයට පැමිණි අවස්ථාවලදී කළ දේශනවලින් තරුණ වික්රමසිංහ මහතා දැඩි ලෙස උත්තේජනයට පත් වූ බව ඔහුගේ චරිතාපදාන සටහන්වල (උදා: Dr. S.A. Wickramasinghe: A Political Biography) දැක්වේ. 1920 දශකයේ අගභාගයේදී අනගාරික ධර්මපාලතුමා ලන්ඩනයේ බෞද්ධ විහාරයක් (London Buddhist Vihara) පිහිටුවීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේදී, එහි සිටි සිසුන් අතරින් ඊට සක්රීයව සහාය දුන් අයෙකු වූයේ වික්රමසිංහ මහතාය. මාක්ස්වාදයට යොමු වීමට පෙර ඔහු ලන්ඩනයේදී බෞද්ධ සංගම්වල කටයුතුවලට සහ ධර්මපාලතුමාගේ ජාතිකවාදී ප්රචාරක කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූ බවට ලේඛනගත සාක්ෂි පවතී. වික්රමසිංහ මහතා තරුණ අවධියේදී "සිංහල බෞද්ධයා" පුවත්පතට ලිපි සපයමින්, මෙරට ජනතාවගේ ආර්ථික හා සදාචාරාත්මක පරිහානියට හේතුව බ්රිතාන්ය පාලනය බව තර්ක කළේය. මෙය ධර්මපාලතුමාගේ "අධිරාජ්ය විරෝධී" මතවාදය සමඟ අතිශයින් සමපාත විය.
මේ අනුව ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහි වීම සහ රටේ උගත්, ජවසම්පන්න තරුණ පරපුරෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් ඊට ආශක්ත වීම සිදු වූයේ, 1930 දශකය වන විට මෙරට සිංහල බෞද්ධ ජාතික ව්යාපාරය තුළින් ක්රියාකාරී, ජවසම්පන්න, සටන්කාමී ව්යාපාරයක් පැන නොනැගීම හේතුවෙන් බව පැහැදිලිව සඳහන් කළ හැකිය..
-පැතුම් ඒ. රණසිංහ-
ලේකම් -යුතුකම ජාතික සංවිධානය
[යුතුකම මාසික සඟරාවේ 2026 පෙබරවාරි කලාපයේ ලිපියකි]
යුතුකම ජාතික සංවිධානය
www.yuthukama.com
Like us on facebook :: https://www.facebook.com/yuthukama
