අපේ හාමුදුරුවෝ අපේ රජ්ජුරුවෝ හා අපේ මිනිස්සු

‘ඉක්බිති ගැමුණු කුමරු ජනයා සංග්‍රහ කොට ගෙන කුන්තයේ ධාතු නිධන් කරවා යාන වාහන හා බලසෙන් ඇති ව තිස්සමහාරාමයට ගොස් සංඝයා වැඳ ‘සාසනය බබලවන්නට මම ගඟ එතෙර වන්නෙමි. සත්කාර පිණිස කැටුව යන්නට මට භික්ෂූන් දුන මැනවි. භික්ෂූන්ගේ දර්ශනය අපට මඟුල් ද ආරක්ෂා ද වන්නේ යැ යි කීවේ ය’ (මහාවංශය)

ඒ මෙරට බිහි වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම රාජ්‍ය නායකයා වූ ගැමුණු මහරජ ඒ තීරණාත්මක ගමන යෑමට තමන් සමඟ එකතු වන ලෙසින් සංඝයා වහන්සේලාට කළ ආරාධනය යි. තිස්සමහාරාමයේ නායක ථෙරෝ ඔහුගේ ඉල්ලීම ඉටු කළෝ ය. මේ සිද්ධිය මෙරට දේශපාලනයේ අදටත් නොවෙනස් ව පවතින දේශපාලන සම්ප්‍රදායක ආරම්භය සනිටුහන් කරන්නෙකි.

මෙය අප විසින් සැලකිය යුත්තේ සංඝයා වහන්සේ දේශපාලනයට මැදිහත් වීමක් ලෙස පටු අර්ථයකින් නොව ඉන් ඔබ්බට ගිය පුළුල් දැක්මක් තුළයි. අප එය සැලකිය යුත්තේ ගුණදාස අමරසේකර මහතා සඳහන් කරන මේ රට රාජ්‍යයේ සංඝයා, රජු හා ජනතාව අතර පැවති අඛණ්ඩ ත්‍රිකෝණාකාර සම්බන්ධතාවයේ ආරම්භය ලෙසයි. එදා මෙදා තුළ මෙරට බුදු සමය සුරැකුණේ මේ සම්බන්ධතාවය මත ය. අමරසේකර මහතා පෙන්වා දෙන අයුරින් ම මේ සම්බන්ධතාවයන් ප්‍රබල වූ කාල වලදී රට සශ්‍රීක වූ බවටත්, දුර්වල වන අවස්ථා වලදී රට පිරිහුණු බවටත් ඉතිහාසය සාක්ෂි දරනු ඇත.

ගැමුණු රජ හා තිස්ස කුමරුන් අතර රාජ්‍යත්වය සඳහා සටන් ඇති විය. වරක් සටනකින් පරාජය වූ තිස්ස කුමරුන් විහාරයක් තුළට වැද එහි වැඩ විසූ ථෙරන් වහන්සේගේ පිහිට පැතී ය. උන් වහන්සේ තිස්ස කුමරුවන් ඇඳ යට සඟවා සිවුරකින් මුවා කළෝ ය. ලැගුම් ගෙට තනිව පැමිණි ගැමුණු රජ තිස්ස කොහිදැයි ථෙරුන් විමසී ය. ථෙරුන් වහන්සේ ඇඳෙහි නැතැයි පිළිතුරු දුන් කල ගැමුණු රජ, උන්වහන්සේට වැඳ නමස්කාර කොට තිස්ස කුමරුවන් නොදුටුවා සේ පිට ව ගියෝ ය. මෙය උදාර රාජ්‍ය නායකයකු සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි පැවතිය යුතු ශිෂ්ට සම්පන්න වූ ද ගෞරවනීය වූ ද පිළිවෙත යි. එම ක්‍රියාව, රජතුමා විසින් මේ රට තුළ නිර්මාණය කිරීමට බලාපොරොත්තු වූ දේශපාලන දර්ශනය පිළිබඳ ව එතුමා තුළ තිබූ දැක්ම ද පිළිබිඹු කරන්නකි.

භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් මළ සිරුරක් ගෙන යන විලාසයෙන් තිස්ස කුමරුවන් විහාරයෙන් පිටමං කරන අයුරු දකින ඒ අසල රැකවල් ලා සිටි ගැමුණු කුමරු “තිස්ස ය, තෝ කුල දේවතාවන් ඉස ඉඳගෙන යනු නො ලැබ, කුල දේවතාවන් අතින් මාගේ පැහැර ගැනීමක් නැත්තේ ය. තෝ කුල දේවතාවන් ගුණ සිහි කරව” යි කීය. (මහාවංශය)

මෙරට බිහි වූ විශිෂ්ටතම රාජ්‍ය නායකයින් දෙදෙනෙකු හද තුළ සංඝයා වහන්සේ කෙරෙහි පැවති මිත්‍ර ලීලාව ද අප්‍රමාණ ගෞරවය ද පිළිබිඹු කරන්නෙකි මහාවංශයේ එන මේ සිද්ධිය. ඒ ඔවුන් උදාර වූ දෙමව්පියන් ගෙන් ද මේ රටේ ඉතිහාසයෙන් ද උරුම කරගත් සභ්‍යත්ව විඥානය යි. කුමරුවන් දෙදෙනා කුඩා කාලයේ දී ම, කිසිම දිනක සංඝයා වහන්සේ වෙත නො කළකිරෙනු බවට විහාර මහා දේවිය විසින් ගිවිස්වා ගනු ලබයි. රට රැක ගැනීම සඳහා සිය ජීවිතය කැප කිරීමට තරම් උදාර කාන්තාවක වූ විහාර මහා දේවිය සිංහලයේ බෞද්ධ ඉතිහාස කතාව නිර්මාණය කළ කාන්තාව වී ය. මේ බටහිර ජාතීන් ගැහැණුන් ද මනුෂ්‍යයින් කොටසක් බව තේරුම් ගැනීමට ද වසර දහස් ගණනකට පෙර දී ය.

මහසෑයේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සමාරම්භක උත්සවය නන් දෙසින් සංඝයා වහන්සේලා මෙන් ම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෝ ද පැමිණ සිටිය හ. එය ලොව පැවැති ප්‍රථම ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ උත්සවය ලෙසින් ගිණිය හැක. ගැමුණු මහරජ තුමා එම උත්සවය අතිඋත්කර්ෂවත් ලෙස පැවැත් වූයේ එතුමා විසින් ගොඩ නැගූ බෞද්ධ රාජ්‍යය පිළිබඳ ව අසල් වැසි රාජ්‍යයන් දැනුවත් කිරීමේ අභිලාෂය ද ඇතිව විය යුතු ය. එම ක්‍රියාව එතුමාගේ දුර දක්නා දේශපාලන නුවණ ප්‍රකට කරතැ යි සිතමි.

උත්සවය ආරම්භ වන මොහොතේ දී එහි වැඩ සිටි සිද්ධාර්ථ නම් වූ දුර දක්නා නුවණින් හෙබි භික්ෂුවක් මේ සා විසල් ස්ථූපයක් ඉදි කිරීම තුළින් එය පවත්වා ගෙන යෑමේ දී මතුවිය හැකි ගැටළු සම්බන්ධයෙන් රජතුමා දැනුවත් කළෝ ය. උන්වහන්සේ ට සවන් දෙන රජතුමා මහ සෑය ප්‍රමාණයෙන් කුඩා කිරීමට අවසන් මොහොතේ දී තීරණය කරයි. අදත් සිංහල බෞද්ධ සභ්‍යත්ව විඥානයේ පිළිබිඹුවක් ලෙසින් සැලකෙන රුවන්වැලි මහසෑය නිරුපද්‍රිතව පවතින්නේ සංඝයා වහන්සේගේ උපදෙස් මත රජතුමා විසින් ගන්නා ලද ඒ බුද්ධිමත් තීරණය නිස යි.

බලාපොරොත්තු වූ ලෙසින් ම ගැමුණු රජතුමා තමා අතින් යුද්ධයේ දී සිදු වූ මනුෂ්‍ය ඝාතනයන් පිළිබඳ ව පසුතැවිල්ලට පත් වූ අතර එවන් අවස්ථා වල දී සංඝයා වහන්සේ විසින් නොයෙක් අයුරින් එතුමා අස්වසනු ලැබී ය. රජතුමාගේ අවසන් මොහොතේ දී මහ සෑ මළුවට වැඩම කරන දසමහ යෝධයින් අතරින් අයෙකු වූ ථෙරපුත්තාභය මහ රහතන් වහන්සේ ගැමුණු රජුන්ට අවවාද කරන්නේ යුද්ධය පිළිබඳ ව නොව, තමා විසින් කර ඇති අප්‍රමාණ වූ පුණ්‍ය කටයුතු පිළිබඳ ව සිහි කරන ලෙසට යි.

ගැමුණු මහරජ අවසන් මොහොතේ දී සිය අනුප්‍රාප්තිකයා වූ සද්ධාතිස්ස කුමරුවන් අමතා පවසන්නේ සංඝයා වහන්සේලා හා සම්බන්ධ කටයුතු වල දී කිසි ලෙසකින් වත් පමා නොවන ලෙසටයි. එම අවවාදය සද්ධාතිස්ස රජුන්ගේ සිට පැවත ආ වඩුග රජුන් ද ඇතුළු සිංහලේ සියලු රජවරුන් විසින් අනුගමනය කළ පිළිවෙත වී ය. එතැනිනුත් නොනවතී යටත් විජිත යුගයේ දී සියලුම විමුක්තිකාමීන් ද මේ සම්ප්‍රදාය හොඳින් දැන එයට අනුගත වූ බවටත් ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි.

එමෙන් ම නිදහසින් පසුව ද මේ පිළිවෙත වෙනස් නොවීය. එමඟින් පිළිබිඹුවන යථාර්ථය නම් මේ රටේ ගැමුණු රජ සමයේ ස්ථාවර වුණු ඒ සංඝයා, රාජ්‍ය හා ජනතාව අතර පවතින ත්‍රිකෝණාකාර සම්බන්ධය තවමත් බිඳ වැටී නැති බව නොවේද? අමරසේකර මහතා විසින් සභ්‍යත්ව විඥානය ලෙසින් හඳුන්වා දෙන්නේ මෙය යි.

අප මේ කතා කරන සභ්‍යත්ව රාජ්‍ය හා ඒ මත පදනම් වූ සිංහල බෞද්ධ ජාතික චින්තනය නූතන ලෝකයට වලංගු වන්නේ කෙසේද යන ප්‍රශ්නය ‘උගතෙකු’ තුළ ඇති විය හැක. එ මඟින් සිංහලයා විසින් අතීතයේ දී කළ විස්කම් පිළිබඳ තොරතුරු හා සාක්කි එමට ය. ඒ සඳහා මෑත ම මෑත ඉතිහාසයෙන් ගත හැකි එක් උදාහරණයක් පමණක් ගෙනහැර දක්වමින් මෙම සටහන නිමා කරමි.

21 වැනි සියවසේ දී ලොව ම අන්ද මන්ද කළ මානුෂීය මෙහෙයුමකින් යටත් විජිත වාදීන් විසින් පෝෂණය කරනු ලබන ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත ව්‍යාපාරයක් ලොව මුල්වරට සහමුලින් ම පරාජය කරනු ලැබී ය. ඒ මා කතා කරන සභ්‍යත්ව විඥානය මත පදනම් ව කරන ලද මෙහෙයුමකි. එම පරාජය තුළින් තමන්ට වූ අවමානය හා අලාභය වසා ගැනීමටයි නව යටත් විජිතවාදීන් විසින් ජාතිවාදී කොටස්වල සහයෝගය ද ඇතිව ප්‍රථම වරට සභ්‍යත්ව විඥානය යනු කුමක් දැ යි තේරුම් ගැනීමට තරම් මුහුකුරා ගිය දේශපාලන බුද්ධියක් නැති තුප්පැහි පිරිසකට රාජ්‍යයක් බිහි කර ගැනීමට ඉඩකඩ සලසා දුන් වාතාවරණයක් මෙරට නිර්මාණය කර දුන්නේ.සිදු වෙමින් පවත්නා සිත කලකිරවන සුළු සිද්ධීන් නිසා අප කලකිරී පසුබට විය යුතු නැත්තේ සභ්‍යත්ව විඥානය තුළ විස්මිත නිර්මාණශීලී විභවයක් නිධන් වී ඇති බැවිනි. අපේ ඉතිහාස කතාව පුන පුනා පෙන්නා දෙන්නේ එය යි.

- විශේෂඥ වෛද්‍ය වසන්ත දේවසිරි -

විශ්‍රාමික මහාචාර්ය රුහුණු විශ්ව විද්‍යාලය

[යුතුකම මාසික සඟරාවේ 2026 පෙබරවාරි කලාපයේ ලිපියකි]

යුතුකම ජාතික සංවිධානය

www.yuthukama.com

Like us on facebook :: https://www.facebook.com/yuthukama